1. Kinh tế tuần hoàn nhìn từ bài toán rác thực phẩm

Theo những thông tin được Tuổi Trẻ và Kinh tế Sài Gòn đề cập trong các bài viết về Ngày Quốc tế Không rác thải năm 2026, mỗi năm thế giới tạo ra khoảng 1 tỷ tấn thực phẩm bị lãng phí. Tại các đô thị lớn ở Việt Nam, rác thực phẩm cũng chiếm một tỷ trọng đáng kể trong lượng rác sinh hoạt, tạo thêm áp lực cho việc thu gom và xử lý.

Vấn đề không chỉ nằm ở lượng rác được tạo ra. Đằng sau mỗi phần rau củ bị bỏ đi còn có đất, nước, năng lượng và công sức của người sản xuất. Nếu chỉ tập trung xử lý chất thải ở cuối chuỗi, nhiều giá trị đã được sử dụng để tạo ra nguyên liệu cũng không được tận dụng trọn vẹn.

Từ góc nhìn của kinh tế tuần hoàn, thay vì chờ đến khi nguyên liệu trở thành rác mới tìm cách xử lý, chúng ta cần xem xét khả năng sử dụng hiệu quả hơn, tái sử dụng hoặc đưa những nguồn lực phù hợp trở lại chuỗi giá trị.

2. Kinh tế tuần hoàn: Kéo dài vòng đời tài nguyên

Một phần phụ phẩm có thể trở thành nguyên liệu cho quá trình sản xuất khác. Bao bì có thể được thu hồi và sử dụng nhiều lần thay vì chỉ xuất hiện trong một vòng đời ngắn.

Tuy nhiên, không phải mọi loại chất thải đều có thể tái sử dụng theo cùng một cách. Giải pháp cần phù hợp với đặc tính nguyên liệu và điều kiện thực tế.

Điều quan trọng của kinh tế tuần hoàn là thay đổi cách nhìn về tài nguyên: không chỉ tìm cách giảm rác ở cuối quá trình, mà còn tìm cơ hội giữ lại giá trị từ khâu nguyên liệu, sản xuất đến tiêu dùng.

3. Enzyme rau củ: Từ rác thực phẩm đến sản phẩm tẩy rửa

Tại Đà Nẵng, dự án enzyme rau củ của One4One bắt đầu từ vấn đề rau củ quả bị bỏ đi trong sinh hoạt và sản xuất. Thay vì chỉ xem chúng là chất thải, dự án tìm cách tạo enzyme rau củ từ rau củ và ứng dụng vào các sản phẩm vệ sinh, tẩy rửa.

Hành trình phát triển enzyme rau củ đã trải qua hơn 10 năm thử và sai trước khi được ứng dụng vào sản phẩm.

Điều đáng chú ý là từ một vấn đề môi trường đến một giải pháp sử dụng trong đời sống cần cả quá trình thử nghiệm, sản xuất và kết nối với người tiêu dùng. Một sản phẩm được giới thiệu theo hướng xanh không tự động giải quyết toàn bộ vấn đề; giá trị còn nằm ở cách sản phẩm được tạo ra và sử dụng.

4. Refill và thu hồi bao bì trong kinh tế tuần hoàn

Một vòng tuần hoàn cần nhiều mắt xích cùng tham gia, từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Trong dự án enzyme rau củ, mô hình trạm refill (trạm đong sản phẩm) và thu hồi bao bì nhằm khuyến khích việc tiếp tục sử dụng chai lọ phù hợp.

Mô hình này đặt mục tiêu tiết kiệm khoảng 10.000 bao bì mỗi năm. Đây là mục tiêu của dự án, không phải số lượng đã được xác nhận tiết kiệm trên thực tế.

Refill không phù hợp với mọi sản phẩm hay mọi hoàn cảnh, nhưng khi được tổ chức hợp lý, mô hình này có thể giúp giảm nhu cầu sử dụng bao bì mới. Người tiêu dùng cũng có thêm cơ hội tham gia trực tiếp vào quá trình giảm rác thải, thay vì chỉ thực hiện một lựa chọn tại thời điểm mua hàng.

5. Từ kinh tế tuần hoàn đến lựa chọn sản phẩm tẩy rửa

Tại One4One, enzyme rau củ được ứng dụng trong các sản phẩm phục vụ việc làm sạch hằng ngày. Người tiêu dùng có thể tìm hiểu thêm về nước giặt sinh học One4One và nước rửa chén sinh học One4One để tham khảo thành phần được công bố, dung tích và hướng dẫn sử dụng trước khi lựa chọn.

Dù vậy, tên gọi “sinh học” không đồng nghĩa với việc sản phẩm hoàn toàn không tạo ra tác động đến môi trường. Cách sử dụng, lượng sản phẩm, bao bì và quá trình xử lý nước thải đều là những yếu tố cần được xem xét.

Vì vậy, bên cạnh việc tìm hiểu sản phẩm, người dùng có thể bắt đầu từ những điều đơn giản như sử dụng đúng liều lượng, tránh lãng phí và tiếp tục sử dụng lại bao bì phù hợp thông qua mô hình refill khi có điều kiện. Một lựa chọn có ý thức không chỉ nằm ở sản phẩm được chọn, mà còn ở cách chúng ta sử dụng nó.

6. Kinh tế tuần hoàn bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

Nói về kinh tế tuần hoàn đôi khi khiến khái niệm này trở nên xa với đời sống. Nhưng một vòng tuần hoàn có thể bắt đầu từ những việc rất gần gũi: lên kế hoạch mua thực phẩm để hạn chế lãng phí, tận dụng nguyên liệu còn phù hợp, tái sử dụng chai lọ hoặc tìm hiểu các điểm refill.

Những thay đổi ấy không thể giải quyết toàn bộ bài toán rác thải, nhưng có thể góp phần thay đổi cách chúng ta nhìn về tiêu dùng. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến công dụng của sản phẩm, mà còn có thể tìm hiểu nguồn nguyên liệu, cách sản xuất và hành trình của bao bì sau khi sử dụng.

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là xử lý được bao nhiêu rác, mà còn là cách chúng ta tiếp tục tạo ra giá trị từ những nguồn lực đang có mà không tạo thêm những vấn đề mới cho con người và Tự Nhiên.

Khám phá sản phẩm tẩy rửa One4One: